Wychowanie #5. Posłuszne dziecko. Jak mówić do dzieci, aby słuchały.

2026-06-10

Moje kilkunastoletnie doświadczenie jako męża i ojca ośmiorga dzieci nauczyło mnie wiele. Jeżeli chcesz, aby dzieci Cię słuchały (to nie to samo co "słyszały"), musisz wiedzieć i pamiętać o dwóch kluczowych kwestiach: możliwości dziecka oraz formie kierowanych w jego kierunku poleceń.

Polecenia wydawane we właściwy sposób zaoszczędzą Tobie, Twoim dzieciom i całej rodzinie nie tylko frustracji, ale także podniosą poczucie własnej wartości Twoich latorośli.

Wydawanie poleceń to umiejętność jak każda inna, ale wbrew pozorom niekoniecznie łatwa. Pamiętaj o składowych tej arcyważnej kompetencji:

polecenie musi mieć zrozumiały sens
atmosfera, w jakiej wydajesz polecenie musi być sprzyjająca
zwięzłość wydawanego polecenia to podstawa
gesty towarzyszące pomogą Ci zwiększych skuteczność w wychowaniu
logika oraz precyzyjny przekaz słowny bez dwuznaczności
sposób wypowiadania poleceń naprawdę ma znaczenie
warunki i okoliczności dobieraj świadomie
kontekst emocjonalny oraz sytuacyjny podpowie Ci czy to dobry moment
częstotliwość wydawania poleceń (dotyczy także świata dorosłych) - złoty środek
czy dziecko może dyskutować z otrzymanym poleceniem?

Zacznimy od początku i wejdźmy trochę w szczegóły...

Sens wydawanego polecenia

Dobrze jest, gdy dzieck rozumie sens polecenia kierowanego w jego stronę. Czasem zacznie dyskusję pytając "dlaczego" - często z powodu lenistwa, ale czas z powodu niezrozumienia sensu otrzymanego "zlecenia".

Atmosfera

Atmosfera w domu jest bardzo istotna dla zdrowego rozwoju mentalnego dzieci. To jest oczywiste, wręcz banalne. W sytuacji, gdy wydajemy polecenie w nerwach zmniejszamy szansę na to, że dziecko w radosnych podskokach wykona to, co od niego oczekujemy.

Zwięzłość

Ważne, aby polecenia były zwięzłe i nie były rozbudowanymi zdaniami.

Gesty

Wydawanym poleceniom powinny towarzyszyć gesty, przede wszystkim kontakt wzrokowy. Gdy dziecko jest od nas jeszcze sporo niższe warto przykucnąć, żeby nasz wzrok był na wysokości jego oczu. Nasz przekaz możemy wzmocnić dotykiem obejmując syna/córką albo dotykając jego/jej ramienia.

Precyzja

Bądźmy precyzyjni, kiedy konstruujemy polecenie. Zamiast rzucić "posprzątaj pokój", możemy powiedzieć: "wytrzyj kurze za łóżkiem, szafą i biurkiem". Pomoże to też dziecku zobaczyć perspektywę i zakres czynności, która wyda mu się bardziej dostępna i łatwiejsza do wykonania.

Jak to powiedzieć?

Powiedz to łagodnie...

Warunki i okoliczności

Nie komunikuj przez ścianę.

Kontekst

Nie każde polecenie pasuje do danej sytuacji.

Częstotliwość

Nawet dorośli nie są w stanie znieść więcej niż czterech, pięciu poleceń w ciągu dnia. Nie możesz więc bombardować swojego dziecka zbyt wieloma poleceniami. Mniejsza ich liczba i złożoność zapewni sukces.

Podsumowanie

Na pewno nikt nie chce wychować dziecka, które jest jedynie ślepym realizatorem wydawanych poleceń. Dlatego ważny jest balans, aby dziecko nie wchodziło zawsze w dyskusję na temat sensowności wydawanych poleceń, ale nie może też lękliwie, bezwiednie wykonywać każdego polecenia.

Ciekawym ćwiczeniem, jakie zaproponuję na koniec tego artykułu jest tzw. "kontrolowane wpuszczanie dziecka w maliny". Polega to na wydawaniu poleceń niemoralnych lub niezgodnych z prawem, np. "wyrzuć ten papierek przez okno w aucie" lub "weź od mamy 10zł z portfela". Jeżeli dziecko połknie haczyk, jest okazja to udzielenia pouczenia. Jeżeli zachowa się prawidłowo protestując - trzeba pochwalić. Powodzenia!

Pokaż więcej wpisów z Czerwiec 2026